Motosiklette yolcu taşıma kuralları, en çok da çocuk taşıyacak ebeveynlerin merak ettiği bir konu: Motosiklette çocuk taşıma için yaş sınırı var mı, yolcu hangi ekipmanı kullanmak zorunda, kaç kişi taşınabilir? Bu yazıda 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin güncel hükümlerine göre yolcu taşımanın şartlarını, 2026 cezalarını ve mevzuatın açıkça düzenlemediği noktaları anlatıyoruz.
Motosiklette yolcu taşıyabilmeniz için sürücünün arkasında yolcuya ayrılmış yeterli bir oturma yeri bulunmalı ve ruhsatta yazan kişi sayısı aşılmamalı. Yönetmelik, oturma yeri olsa bile sürücünün arkasında bir kişiden fazlasının taşınmasını yasaklıyor. Yolcu kask takıp bağlamak, motosiklet yolcusu olarak koruyucu eldiven kullanmak ve gece seyahatlerinde görünürlüğünü sağlayan reflektif kıyafet giymek zorunda. Kanun'da ve Yönetmelik'te motosiklet yolcusu için ayrıca yazılmış bir asgari yaş ise bulunmuyor; bunun yerine 15 yaşını doldurmamış çocuklar için sürücüye özel bir sorumluluk yükleniyor.
Kanun'un 66. maddesi, bisiklet, motorlu bisiklet ve sepetsiz motosiklet sürücülerinin, sürücünün arkasında yeterli bir oturma yeri olmadıkça başka kişileri bindirmesini yasaklıyor. 27 Şubat 2026'da yürürlüğe giren değişiklikle aynı maddeye şu kural da eklendi: Sürücü arkasında ayrı oturma yeri olan bu araçlarla tescil kayıtlarında belirtilen kişiden fazlası taşınamaz. Fazla yolcular, bütün sorumluluk ve giderler sürücüye ait olmak üzere en yakın yerleşim biriminde indiriliyor.
Yönetmeliğin 136. maddesi bu kuralı somutlaştırıyor: Sürücü arkasında yeterli oturma yeri olmadan başka kişileri bindirmek ve oturma yeri olsa bile bir kişiden fazlasını taşımak yasak. Yani "çocuk küçük, öne oturtayım" ya da "iki çocuğu arkaya sığdırayım" gibi uygulamaların mevzuatta karşılığı yok. Ruhsatınızda kaç kişilik tescil edildiğini görmek için tescil belgesine bakabilirsiniz; belge elinizde değilse ruhsat kaybolursa ne yapılır rehberimiz yeni belge sürecini anlatıyor.
Kanun motosiklet sürücülerinin taşıtlarını devamlı iki elle sürmesini zorunlu tutuyor; Yönetmelik ise sürüş sırasında elde bagaj, paket ve benzerlerinin taşınmasını yasaklıyor. Bu kurallar, sürücünün bir eliyle önündeki çocuğu ya da bir eşyayı tutarak sürmesinin de mevzuatla bağdaşmadığını gösteriyor. Yükünüzü dengeli taşımak için bagaj yükleme ve ağırlık dağılımı yazımıza bakabilirsiniz.
Yolcu ekipmanı, Kanun'un 78. maddesi ve Yönetmeliğin 150. maddesi ile ekindeki koruyucu tertibat cetvelinde düzenleniyor:
Koruma gözlüğü zorunluluğu Yönetmelikte sürücüler için yazılmış; yolcu için ayrıca aranmıyor. Yine de vizörü olan bir kask, rüzgâr ve böceklere karşı yolcunun gözünü korumanın en pratik yolu.
Yolcu için kask seçerken en sık yapılan hata, sürücünün eski ya da bol gelen kaskını yolcuya vermek. Kask başa tam oturmuyorsa bir çarpmada yerinden oynayabilir; doğru beden için kask ölçüsü nasıl alınır rehberimizi kullanabilir, kask ilanları arasından bütçenize uygun bir model bulabilirsiniz. Eldiven seçiminde ise mevsimlere göre eldiven rehberimiz yardımcı olur.
Mevzuat yolcu için mont, pantolon veya bot şartı koymuyor. Ancak bir düşüşte yolcunun bacakları ve elleri en az sürücününki kadar risk altında. Bileği kapatan sağlam bir ayakkabı ya da bot, korumalı bir mont ve uzun yolda rüzgârı kesen kıyafetler, kısa şehir içi yolculuklarda bile büyük fark yaratır. Sandalet, şort ve ince tişörtle yolcu almaktan kaçının. Sırt, dirsek ve diz korumalarıyla ilgili seçenekleri koruma ekipmanları rehberimizde karşılaştırdık; ikinci el ekipman arıyorsanız güvenlik ve koruma ekipmanı ilanlarına göz atabilirsiniz.
Kanun ve Yönetmeliğin güncel metninde motosiklet yolcusu için ayrıca belirlenmiş bir asgari yaş yok. Otomobiller için çocuk bağlama sistemi ve ön koltuk kuralları ayrıntılı biçimde düzenlenmişken motosiklette yaş yerine oturma yeri, kişi sayısı ve ekipman şartları öne çıkıyor.
Bununla birlikte 2026'da yeniden yazılan 78. madde çocuklar için sürücüye açık bir yükümlülük getiriyor: Sürücüler, 15 yaşını doldurmamış çocukların koruyucu sistemleri kullanmasını sağlamak zorunda. Kaskı takılı olmayan ya da usulüne uygun takılmamış 15 yaş altı bir çocuğun seyahatine izin veren sürücüye 5.000 TL idari para cezası uygulanıyor. Kanun ayrıca koruyucu sistemleri usulüne uygun kullanmayanları hiç kullanmamış sayıyor; yani çene kayışı bağlanmamış bir kask da kasksız sayılabilir.
Mevzuatta yaş sınırı olmaması, her çocuğun motosiklete binmeye hazır olduğu anlamına gelmiyor. Aşağıdaki ölçütler yasal şart değil, güvenlik açısından önerilerimizdir:
Kanun'daki "sürücü arkasında oturma yeri" kuralı sepetsiz motosikletler için yazılmış. Sepetli motosikletlerde sepet ayrı bir oturma yeri sunar; burada da belirleyici olan, aracın tescil kaydında kaç kişilik olarak görünmesidir. Yönetmelik ayrıca özel şekilde imal edilmiş üç tekerlekli motosikletlerle yalnızca yük taşınabileceğini ve bunların hiçbir şekilde yolcu taşımak üzere imal veya tadil edilemeyeceğini söylüyor. Yük için üretilmiş üç tekerlekli bir motosikletin kasasında insan taşımak bu kurala açıkça aykırıdır.
Mevzuatta A1, A2 ya da A sınıfı belgeler için yolcu taşımaya yönelik ayrı bir kısıtlama yok. Ancak belgesini yeni almış sürücülerin dikkat etmesi gereken bir nokta var: Kanun'un 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren ek 17. maddesine göre ilk iki yıl aday sürücülük dönemi ve bu dönemde 78. maddenin üç kez ihlal edilmesi aday sürücü belgesinin iptal sebepleri arasında. 15 yaş altı bir yolcunun kasksız taşınması sürücü açısından 78. madde ihlali olduğu için, yeni sürücülerin çocuk taşırken ekipman konusunda ayrıca titiz olması gerekiyor.
Aşağıdaki tutarlar, 27 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7574 sayılı Kanunla belirlenen tutarlardır. Trafik cezaları her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırıldığından 2027 ve sonrası için güncel tutarı kontrol etmeniz gerekir.
| İhlal | Dayanak | Yaptırım |
|---|---|---|
| Yeterli oturma yeri yokken yolcu almak | Kanun md. 66/1-c, Yönetmelik md. 136 | Sürücüye 5.000 TL |
| Ruhsatta yazandan fazla kişi taşımak | Kanun md. 66, beşinci fıkra | Sürücüye 5.000 TL, fazla yolcunun en yakın yerleşim yerinde indirilmesi |
| Yolcunun kask takmaması veya bağlamaması | Kanun md. 78/1-b, Yönetmelik md. 150 | Yolcuya 2.500 TL; bir yıl içinde ikinci ihlalde 5.000 TL, sonraki her ihlalde 10.000 TL |
| 15 yaş altı yolcunun koruyucu sistem kullanmaması | Kanun md. 78 | Sürücüye 5.000 TL |
| Yönetmelikte belirlenen diğer koruyucu sistemleri kullanmamak | Kanun md. 78/1-d | 1.000 TL |
Kanun ayrıca koruyucu sistemleri takmayan sürücü ve yolcuların bulunduğu aracın karayolunda seyrine izin verilmeyeceğini söylüyor. Yani ceza yazılması, yolculuğa kasksız devam edebileceğiniz anlamına gelmiyor. Eldivenle ilgili tartışmalar için eldivensiz motosiklet kullanımı haberimize de bakabilirsiniz.
Yolcu, motosikletin ağırlığını ve ağırlık merkezini değiştirir. Hızlanma yavaşlar, fren mesafesi uzar ve düşük hızda denge kurmak zorlaşır. İlk yolcu sürüşlerinizi trafiğin sakin olduğu bir güzergâhta yapmak, ani manevralardan kaçınmak ve takip mesafesini her zamankinden uzun tutmak bu farka alışmanızı sağlar.
Arkada yolcuyla sürüşün pratik yönlerini artçıyla motosiklet sürmek yazımızda daha ayrıntılı ele aldık.
Kanun ve Yönetmelikte motosiklet yolcusu için ayrıca yazılmış bir asgari yaş yok. Ancak 15 yaşını doldurmamış çocukların kask gibi koruyucu sistemleri kullanmasını sağlamak sürücünün sorumluluğunda ve aksi hâlde sürücüye 5.000 TL ceza uygulanıyor.
Sürücünün arkasında yeterli oturma yeri varsa en fazla bir kişi taşınabilir ve ruhsatta yazan kişi sayısı aşılamaz. Sepetli motosikletlerde de tescil kaydındaki kişi sayısı esas alınır.
Mevzuat yolcuyu sürücünün arkasındaki oturma yerine göre tanımlıyor ve sürücünün iki eliyle sürmesini istiyor. Önde yolcu taşımak bu kurallarla bağdaşmıyor.
Kanun, kask kuralını ihlal eden sürücülere ve yolculara ayrı ayrı ceza öngörüyor. Kabahatler Kanunu 15 yaşını doldurmamış çocuklara idari para cezası uygulanmasına izin vermiyor; Karayolları Trafik Kanunu da bu durumda çocuğun koruyucu sistem kullanmasını sağlamayan sürücüye 5.000 TL ceza öngörüyor.
Motosiklette yolcu taşımanın temel şartları net: arkada yeterli bir oturma yeri, en fazla bir yolcu, kasklı ve eldivenli bir yolcu ve gece için reflektif kıyafet. Mevzuat çocuklar için bir yaş sınırı koymuyor ancak 15 yaş altındaki yolcuların korunmasını açıkça sürücüye bırakıyor. Yolcu taşımayı sık düşünüyorsanız, geniş selesi ve sağlam yolcu tutamakları olan bir model seçmek de işinizi kolaylaştırır; motosiklet türleri rehberimiz bu konuda fikir verebilir.
Uzman Motosiklet Editörü
Motosiklet dünyasından en güncel haberler, incelemeler ve ipuçları.